EEM202 Devre Teorisi II: ELO-311 Elektronik Devreler III Ders Notu, Analog Elektronik II (Kaplan, 2010-2011)

Bu yazı, ders klasöründe saklanan "ELO-311 Elektronik Devreler III – Ders Notu – 2010-2011" başlıklı 72 sayfalık belgeyi tanıtıyor (PDF Ekim 2010). Sayfa başlıklarında "Analog Elektronik - II" ve "Kaplan" adı geçiyor; belgede kurum adı yok. Not işlemsel yükselteçler (opamp) üzerine; EEM202 laboratuvarındaki aktif süzgeç ve op-amp çalışmaları için ek kaynak olarak klasörde duruyor. Aşağıda bölümler ve ana noktalar özetlendi; orijinal PDF yazının sonunda indirilebilir.

Bu içerik üçüncü taraf bir kaynağa aittir; arşiv ve nostalji amacıyla kaynak belirtilerek paylaşılmıştır. Hak sahibinin talebi hâlinde kaldırılır.

Bölüm 1: İşlemsel yükselteçler

1.1 Opamp'ın tanıtılması

Elektronik endüstrisinde üretilen ilk tümdevre bir opamp'tır: 1963'te Fairchild firması tarafından µA702 koduyla üretilmiştir. Opamp'lar geniş frekans sınırlarında sinyal yükseltmek için tasarlanmış, doğrudan eşlemeli ve yüksek kazançlı gerilim yükselteçleridir; proses kontrol, haberleşme, bilgisayar, güç ve işaret kaynakları, ölçü sistemleri gibi pek çok alanda kullanılır. Bölümde opamp sembolü ve terminalleri (eviren "−" ve evirmeyen "+" girişler, besleme bağlantıları), tipik kılıflar, üreticilerin kodlama sistemi, ideal ve pratik opamp özellikleri anlatılıyor.

1.2 Farksal (diferansiyel) yükselteç

Opamp'ın giriş katını oluşturan transistörlü farksal yükseltecin yapısı, çalışma karakteristikleri ve fark/ortak işaret kazançları.

1.3 Opamp karakteristikleri

Giriş ofset gerilimi ve akımı, giriş polarma akımı, açık çevrim kazancı ve frekans cevabı, değişim hızı (slew rate) ve tam güç bant genişliği, CMRR gibi parametreler. Örnek problemlerden: "Opamp'ın maksimum fark giriş gerilimini bulunuz", "V_oSAT = ±12 V'luk çıkış için tam güçteki bant genişliğini bulunuz".

Bölüm 2: Temel opamp devreleri

• 2.1 Eviren ve evirmeyen yükselteç: kapalı çevrim kazancı A_CL, ±12 V'luk simetrik kaynakla beslenen devrelerde çıkış gerilimi ve opamp'tan çekilen akım problemleri.
• 2.2 Temel fark alıcı: iki girişin farkını yükselten devre; yük akımı I_L problemleri (R1 = R2 = R3 = R_f = 10 kΩ, R_L = 1 kΩ veya 10 kΩ).
• 2.3 Gerilim izleyici.
• 2.4 Türev ve integral alıcı: girişine 2 kHz'lik üçgen dalga ve kare dalga uygulanan devrelerde çıkış dalga biçiminin analizi.

Bölüm 3: Opamp uygulamaları

• 3.1 Gerilim karşılaştırıcıları (komparatör): girişlerden birine referans, diğerine karşılaştırılacak işaret uygulanır; referansın polaritesine göre pozitif, negatif ve sıfır gerilim seviye dedektörleri ve gürültülü bir girişte dedektör analizi; örnek devrede R1 = 2 kΩ, R2 = 10 kΩ, R_L = 1 kΩ.
• 3.2 Aktif filtreler: alçak geçiren, yüksek geçiren, bant geçiren ve bant söndüren olmak üzere dört tip aktif filtre; kesim frekansında kazancın 0,707'ye düştüğü bant tanımı.
• 3.3 Multivibratörler: opamp'la kurulmuş astable (kararsız, kare dalga üreteci) ve monostable (tek kararlı) multivibratörler; monostable devrenin kararlı hal, geçiş hali ve dönüş konumları ile giriş-çıkış dalga biçimleri.
• 3.4 Gerilim/akım ve akım/gerilim dönüştürücüleri: endüstride basınç, sıcaklık, debi gibi büyüklükleri ölçen sensörlerin çıkışları standart akım veya gerilim değerlerine dönüştürülür ve bunların birbirine çevrilmesi gerekir; bu işlevler opamp'lı gerilim/akım ve akım/gerilim dönüştürücüleriyle yapılır.

İndirilebilir dosya

72 sayfalık orijinal PDF aşağıdan indirilebilir.