· EEM202

EEM202 Devre Teorisi II: İdeal Transformatör

EEM202 – Devre Teorisi II · 21.04.2014 · 16.10.2026

Bu yazı, Başkent Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği EEM202 Devre Teorisi II dersinde Yrd. Doç. Dr. Selda Güney'in hazırladığı İdeal Transformatör sunumunun içeriğidir (Nisan 2014). Altı slaytlık kısa bir sunum: devre şemaları görsel olarak, formüller ve değerler metin olarak aktarıldı. Orijinal PDF yazının sonunda indirilebilir.

Kutupluluğun belirlenmesi

İdeal transformatörde gerilim ve akım ilişkilerinin işareti, sargılardaki noktaların (nokta kuralı) ve referans yönlerin konumuna bağlıdır. Sunumdaki dört durum:

Durum	Gerilim ilişkisi	Akım ilişkisi
(a)	V₁/N₁ = V₂/N₂	N₁I₁ = −N₂I₂
(b)	V₁/N₁ = −V₂/N₂	N₁I₁ = N₂I₂
(c)	V₁/N₁ = V₂/N₂	N₁I₁ = N₂I₂
(d)	V₁/N₁ = −V₂/N₂	N₁I₁ = −N₂I₂

İdeal transformatörün kutupluluğu: dört farklı nokta ve referans yönü düzeni (a)–(d) ile gerilim ve akım ilişkileri — Kutupluluğun belirlenmesi: nokta kuralına göre dört durum

Sarım oranının gösterimi

Sarım oranı üç farklı şekilde gösterilebilir. Örneğin N₁ = 500, N₂ = 2500 sarımlı bir ideal trafo için:

(a) Sarım sayıları doğrudan yazılır: N₁ = 500, N₂ = 2500
(b) Oran olarak: 1 : 5
(c) Birinci tarafa göre normalize edilmiş oran: 1/5 : 1

Sarım oranının üç gösterimi: N1 = 500 ve N2 = 2500, 1:5 ve 1/5:1 — Sarım oranı 3 farklı şekilde gösterilebilir

Örnek: vg = 2500 cos 400t V

Kaynak vg = 2500 cos 400t V; birinci tarafta 0,25 Ω direnç ve 5 mH endüktans, 10 : 1 oranlı ideal trafo, ikinci tarafta 237,5 mΩ direnç ve 125 µH endüktanstan oluşan yük.

Örnek devre: vg kaynağı, 0,25 ohm ve 5 mH, 10:1 ideal trafo, 237,5 miliohm ve 125 mikrohenri yük — Örnek devre (zaman bölgesi)

Fazör bölgesi eşdeğer devresi

Endüktansların reaktansı X_L = jωL ile bulunur (ω = 400 rad/s):

5 mH → j·400·0,005 = j2 Ω
125 µH → j·400·125·10⁻⁶ = j0,05 Ω
Kaynak fazörü: 2500∠0° V

Fazör bölgesi eşdeğer devresi: 2500∠0° V kaynak, 0,25 ohm, j2 ohm, 10:1 ideal trafo, 0,2375 ohm ve j0,05 ohm — Örneğe devam: fazör bölgesi eşdeğer devresi

Empedans uyumu için ideal trafo kullanımı

Son slaytta, iç empedansı Z_s olan V_s kaynağının 1 : a oranlı ideal trafo üzerinden Z_L yükünü beslediği devre gösterilir.

Empedans uyumu: Vs kaynağı, Zs, 1:a ideal trafo ve ZL yükü — Empedans uyumu için ideal trafo kullanımı