EEM214 Elektronik I: Türkçe "Elektronik" Ders Kitabı, Rezonanstan Osilatörlere On Bölüm (Astsubay Okulu ders notu, 2002)

Bu yazı, EEM214 Elektronik I dersinin klasöründe Word dosyaları hâlinde bulunan on bölümlük Türkçe bir "Elektronik" ders kitabını ve içindekiler sayfasını tanıtıyor. Kitabın yazarı belgede belirtilmemiş; dosya bilgilerinde 2002 tarihi ve bir astsubay okulu bilgisayar kaydı geçiyor, metinde de "radar", "muharebe sistemleri" gibi askerî uygulama örnekleri var. Bu nedenle askerî bir meslek okulunun iç ders kitabı ya da ders notu olduğu anlaşılıyor; ticari olarak basılmış bir kitap olduğuna dair bir bilgi yok. Sayfa numaraları bölüm bazında (I-1, II-1 …) verilmiş. Aşağıda bölümlerin konuları özetlendi; Word dosyaları yazının sonunda ZIP olarak indirilebilir.

Bu içerik üçüncü taraf bir kaynağa aittir; arşiv ve nostalji amacıyla kaynak belirtilerek paylaşılmıştır. Hak sahibinin talebi hâlinde kaldırılır.

Bölüm I – Rezonans Devreleri

Rezonans, bobin ve kondansatör içeren AC devrelerde endüktif reaktansın (X_L) kapasitif reaktansa (X_C) eşit olduğu özel durumdur; radar alıcı-vericilerinin çalışma frekanslarının kontrolünde ve radyo alıcılarında istasyon ayarında (tuning) kullanılır. Bölümde önce pasif elemanların AC davranışı (dirençli, bobinli ve kondansatörlü AC devre) incelenip ardından seri RLC rezonansı (rezonans durumu, rezonans üstü ve altı çalışma, bant genişliği, devre özellikleri) ve paralel rezonans ele alınıyor. Rezonans frekansı f₀ = 1 / (2π√(LC)); rezonans üstünde devre endüktif, altında kapasitif davranır.

Bölüm II – Dalga Şekillendiriciler

Kontrol ve zamanlama işlevleri için kare, testere dişi, trapez, dikdörtgen ve sivriltilmiş dalgalar gibi sinüs olmayan dalgalar gerekir. Konular: RC zaman sabitesi, kondansatörün şarj olma hızı, RL devresinin zaman sabitesi, zaman sabitelerinin sınıflandırılması, dalga şekillendirme işlemi, türev ve integral alıcı devreler.

Bölüm III – Yarıiletken Esasları

Yarıiletkenlerin tarihçesi (1880'lerde Curie kardeşlerin kristal çalışmaları, selenyum doğrultucu, 1930 germanyum diyot, 1948 ilk transistör; "transistör" sözcüğü transfer ve rezistör sözcüklerinden). İletken, yalıtkan ve yarıiletkenler; silisyumun kristal yapısı ve iletkenliğinin artırılması; N ve P tipi yarıiletkenlerin oluşumu ve akım yönleri; P-N birleşmesi ve kristal diyot; düz ve ters polarma; diyot karakteristikleri ve karakteristik eğrisini çıkarma devresi; Zener diyot.

Bölüm IV – Yarıiletken Güç Kaynakları

Şebekeden gelen 220 V, 50 Hz AC gerilimi transformatör, doğrultmaç, filtre ve voltaj regülatöründen oluşan bir DC güç kaynağıyla elektronik devrelere uygun DC gerilime çevirme. Yarım dalga, orta uçlu tam dalga ve köprü doğrultmaçlar; L ve π tipi filtreler; gerilim limitleyiciler; gerilim ikileyici ve üçleyiciler; basit kırpıcı ve kenetleyici devreler; Zener diyotlu regülatörler.

Bölüm V – Transistörler

Transistör yapıları (nokta temaslı, yüzey temaslı, alaşım ve alaşımlı yayılma yöntemleri); PNP ve NPN yüzey birleşmeli transistörler; NPN'de beyz akımıyla kollektör akımının kontrolü; transistör sembolleri; PNP ve NPN transistörlerin düz ve ters "bayaslanması" (kutuplanması).

Bölüm VI – Transistörlü Yükselteçler

Yükseltecin temel blok yapısı (frekansı değiştirmeden genliği veya akımı artırma); transistörün dört bölge karakteristik eğrilerinin çıkarılması; çıkış empedansı, β akım kazancı ve yük doğrusunun bulunması; A, AB, B ve C sınıfı çalışma; emiteri müşterek ve beyzi müşterek devre analizi; güç yükselteçleri, dengeli güç yükselteci, faz bölücüler, tümler simetri güç yükselteci; transformatör, RC, direkt ve empedans kuplajı.

Bölüm VII – Özel Yarıiletkenler

Alan etkili transistörler: JFET'in çalışması ve parametreleri, MOSFET'lerin çalışması ve karakteristikleri, JFET ve MOSFET'li yükselteçler; uni-junction transistör (UJT) ve UJT'li relaksasyon osilatörü; silikon kontrollü doğrultmaç (SCR); transistörlü gerilim kontrol devresi; triyak ve uygulamaları.

Bölüm VIII – Özel Tip Yükselteçler

Dar bant (alıcılardaki RF yükselteci) ve geniş bant yükselteçleri, kare dalga karakteristiği, diferansiyel yükselteçler ve işlemsel yükselteçler (op-amp): faz çeviren ve çevirmeyen yükselteç, gerilim izleyici, toplayıcı, fark yükselteci, karşılaştırıcı, integral ve türev alıcı, logaritmik yükselteç, yarım ve tam dalga doğrultmaç, gerilim kontrollü osilatör, alçak, yüksek ve bant geçiren filtreler; op-amp parametreleri.

Bölüm IX – Dalga Meydana Getirme Usulleri

Dalga üreteçleri (osilatörler) birkaç hertzden birkaç gigahertze kadar sinüs, kare, dikdörtgen ve testere dişi işaretler üretir; aslında kendi giriş işaretini kendisi sağlayan bir yükselteçtir. Sinüzoidal ve sinüzoidal olmayan osilatörler; R-C (ses frekansı) ve L-C osilatörler; osilasyon için gerekli şartlar; kristaller; kararsız (astable), tek kararlı (monostable) ve çift kararlı (bistable) multivibratörler.

Bölüm X – Osilatörler

Geri besleme ve osilasyon; transistörlü ve op-amp'li faz kaymalı R-C osilatörler, Armstrong osilatörü, seri ve paralel beslemeli Hartley osilatörleri, transistörlü ve op-amp'li Colpitts osilatörleri, voltaj kontrollü osilatör, kristal kontrollü osilatörler ve transistörlü testere dişi jeneratörü.

İndirme

ZIP dosyasında on bölümün Word dosyaları (elektronik1.doc – elektronik10.doc) ve içindekiler sayfası (HTML) bulunuyor.